Wat is....
Hoefbevangenheid is een aandoening die
meestal voorkomt aan de voorbenen. Het is een ontsteking van de lamellen in de
verbinding tussen de hoornschoen en het hoefbeen. Zoals
bij alle ontstekingen ontstaat een zwelling, hier tussen de hoornschoen en het hoefbeen.
Voor deze zwelling is geen ruimte, waardoor zij tot een hevige pijn leidt.
Hoefbevangenheid is een zeer ernstige ziekte waarover de meningen sterk zijn
verdeeld.
Oorzaak en behandeling....
De acute
hoefbevangenheid uit zich in een plotseling optredende ernstige kreupelheid, veroorzaakt door een zeer pijnlijk proces in de hoeven.
Dit proces ontwikkelt zich meestal gelijktijdig in de hoeven van de beide
voorbenen. Hoefbevangenheid aan alle vier de benen of aan de beide achterbenen
komt minder vaak voor.
Afhankelijk van
het antwoord op de vraag in welke hoeven de hoefbevangenheid is opgetreden,
ontstaan een typische gang en vooral stand. Het
paard probeert de druk op de voorvoeten zo klein mogelijk te doen zijn door op de
achterhand te "hangen". Hoefbevangenheid is zeer pijnlijk; het paard
weigert te bewegen.
De meest voorkomende stand is die waarbij het paard de beide achterbenen ver onder het lichaam
zet en de beide voorbenen strekt om zodoende het toongedeelte in de voorbenen te ontlasten. Ook
wil de
voet niet meer over de teen rollen. Het paard zal zijn voet daarom extreem oppakken en ver naar voren
plaatsen en wel zodanig dat eerst de
achterkant (ballen) van de voet wordt belast en dan pas, voorzichtig, de rest van
de voet.
Hoefbevangenheid komt veel vaker voor bij pony's (alle rassen) dan bij paarden.
1.
chronische
nieraandoeningen Er wordt bijvoorbeeld glomerulo-nefritis
aangetroffen. Wordt daarnaast necrose van het niermerg aangetroffen, wat nogal
eens voorkomt, dan wordt blijkbaar niet altijd even voorzichtig
omgesprongen met NSAID's zoals butasolidine en finadyne.
2.
een direct op de hoef
inwerkend trauma of overbelasting van de hoef
3.
een secundair proces bij algemene ziektes, zoals endometritis
(darmontsteking), veroorzaakt door bepaalde geneesmiddelen zoals corticosteroïden
4.
fermentatiestoornissen
in het maagdarmkanaal
door ondeugdelijk voer, te snelle voerveranderingen
5.
overmatig eten
van een koolhydraat, bijvoorbeeld het eten van veel haver of paardenbrok, jong gras, appels …onregelmatig voeren
6. stress en emotionele factoren kunnen de hoefbevangenheid bevorderen
7.
een overmatige conditie
(het paard is te dik) is een grote factor (insulineresistentie )
8. Insuline sesistentie teveel
aan suikers
9.
een afwijkende hoefvorm
10.
een verwaarloosd
beslag
of een verkeerd aangepast beslag
11.
een te harde of een te droge hoefwand
12.
overbelasting… te lange ritten, een ongetraind paard,
een kou pakken,
13.
te lang kreupel staan bijv.
op een been kreupel staan door nageltred,
waarbij de paarden gaan liggen en koorts hebben,
of bij het
behandelen van straalkanker waarbij het paard aan een of meer benen
langdurig kreupel is
14.
nageboorte…de nageboorte is niet volledig afgekomen
15. ziekte…langdurig
koorts hebben
16. medicijnen...een
veelvoorkomende
oorzaak is het gedurende lange tijd spuiten van corticosteroïden of andere langwerkende
preparaten
17.
allergieën verschillende soorten allergieën kunnen
hoefbevangenheid veroorzaken
18.
giftige stoffen ook verdroogde zaden/ grassen / heesters die giftig
zijn werken hoefbevangenheid in de hand
19.
ongevallen
20.
nageltred
vernageling
van een niet passend of verkeerd ijzer
21.
verwaarlozing
22.
ziekte van Cushing. Tumor
aan de hypofyse. Zie
ook Ziekte van Cushing.
Een
traditioneel beeld van een zeer verbrede witte lijn, met als oorzaak de kanteling van het
hoefbeen.
De witte lijn is ontstoken. Door de kantelling heeft de punt van het hoefbeen
druk uitgeoefend op de zool. Hierdoor is een kneuzing ontstaan.
Om deze plaats te ontlasten, zal het paard achter op de verzenen gaan hangen,
terwijl de achterbenen meer onder het paard worden geplaatst.
Het
paard staat niet op zijn voeten, maar hangt in de
Het
paard gaat bijna niet liggen om
uit te rusten of te slapen omdat het hoefbeen (1) innig is verbonden met de
hoornwand (2) door middel van de hoornplaatjes en vleesplaatjes.
Doordat het paard in de hoornschoen hangt (hoefbeen 1 is innig verbonden
met hoornwand 2) is de hoornschoen een van de belangrijkste
delen van de ondervoet geworden.
Tegenwoordig wordt veel te gemakkelijk
omgegaan met de hoornschoen. Veel hoefsmeden vijlen na het bekappen van
de hoornschoen een ronde kant onder de draagwand opdat er geen stukjes meer af kunnen, maar
in werkelijkheid wordt de draagwand van de hoornschoen steeds zwakker en kan
op den duur een kreupelheid ontstaan.
Is de verbondenheid
(zwarte pijlen) verbroken door een a-septische ontsteking, dan zorgen
de krachten en het gewicht van het paard ervoor dat het hoefbeen gaat roteren (of van de wand loslaat).
Dan
spreken we van een hoefbevangenheid.
Wat
gebeurt er....
Het paard vertoont een hevige
pijn. Het probeert de voorvoeten te ontlasten. De voorbenen worden voor de
verticaal geplaatst. De achterbenen moeten de lichaamslast dragen. Hiervoor
worden de benen onder de massa geplaatst.
Bij beweging wil het paard de benen naar voor houden. Het wil de verzenen het
eerst belasten om zo het pijnlijke teengedeelte van de voet te ontlasten.
Het paard houdt zich met moeite staande en wil het liefst gestrekt gaan liggen.
Het dier toont zijn enorme pijn en ellende. Het spant zich enorm. Het heeft
een versnelde hartslag en hoge koorts.
De ontsteking bevindt zich in de wandlederhuid (met bloedvaten en zenuwen; rode
lijn). Door de druk van het ontstekingsvocht zullen de plaatjes
loslaten. Daardoor zal ook het hoefbeen, dat innig is verbonden met de hoornwand, loslaten:
er ontstaat een rotatie (blauwe pijl).
De lederhuiden worden afhankelijk van de plaats in de voet
aangeduid als wandlederhuid, zoomlederhuid, straallederhuid, enzovoorts, maar
zij vormen één geheel dat het inwendige van de hoef omsluit. In dat inwendige bevindt zich onder meer het hoefbeen. Dat hoefbeen ligt stevig ingebed in de hoeflederhuid (rode
lijn).
De tractie van de hoefbeenstrekker is geringer dan die van de
hoefbeenbuiger.
Hoefbeenstrekker en hoefbeenbuiger gezamenlijk houden in de gezonde voet het
hoefbeen in de juiste stand.
Links:
(1e fase) Wanneer de hoeflederhuid gaat ontsteken, wordt het krachtenspel verstoord en kan
het hoefbeen gaan kantelen (roteren) (gele pijl) omdat de
hoefbeenbuiger er als het ware harder aan trekt ('tractie') dan de
hoefbeenstrekker. bij deze fase is er nog weinig te merken.
Meestal is het paard een beetje sloom en stijf, hierbij word jammer genoeg weinig aandacht aan geschonken.
rechts: (2e fase) De punt (voorzijde) van het hoefbeen gaat
nu in de richting van de zool wijzen. De hoef voelt warm aan en het doet het paard duidelijk pijn wanneer de
wand wordt beklopt of wanneer druk wordt uitgeoefend op de zool vóór de
punt van de straal.
links:
(3e fase) De verbinding van het hoefbeen
zal geheel los zijn van de hoornwand. Nu komt de volledige druk van het paard op de zool.
Het paard zal gestrekt gaan liggen en krijgt hoge koorts.
In een verder stadium kan
het paard in een nog ernstigere situatie terecht komen en kan het hoefbeen de
zool doorboren.
Men spreekt dan van een
'zoolbreuk'.
Ook als het nog niet zover is, zal de patiënt door de veranderde
stand van het hoefbeen de afwijkende manier van staan vertonen die
hierboven is beschreven.
Het hoefbeen (1) doorbreekt de zool (3) waardoor zich een totale ontstekingshaard kan ontwikkelen. Tussen het hoefbeen (1) en de hoornwand (4) ontwikkelt zich een "vals" hoorn (necrose) (2) dat nog enig houvast kan betekenen voor het hoefbeen. Deze situaties zijn bijna niet meer te redden.
Het hoefbeen kan ook horizontaal zakken. Dan spreken we van een "sincker"
Sincker
Bij een chronische hoefbevangenheid
kan door de druk die het paard uitoefent, het hoefbeen verticaal door de schoen zakken,
waarbij de
kroonlederhuid naar binnen en naar beneden word
getrokken
Dit is een van de zeer ernstige
vorm van hoefbevangenheid en zeer pijnlijk.
Deze vorm van hoefbevangenheid ontstaat meestal doordat te lang wordt gewacht
met ingrijpen. Bij
een sincker roteert het hoefbeen niet alleen, maar zakt het hoefbeen ook
horizontaal in de hoornschoen.
Links: De leuning (bovenste deel van het
hoefbeen) ligt op de hoogte van de kroonrand: een normale situatie.
Rechts: de leuning is duidelijk naar beneden getrokken en ligt nu onder de
kroonrand. Dit zorgt ervoor dat de kiemlaag (oorsprong van de hoornschoen) ook naar beneden word getrokken.
Links: een normale
hoorngroei; de hoornschoen ontwikkelt zich vanaf een gezonde kiemlaag en groeit af langs het hoefbeen.
Rechts: De paarden die door deze fase komen,
hebben een gedeformeerde hoorngroei. Dit wil zeggen dat de zoomlederhuid die voor de afgroei
van de hoornwand zorgt, deze hoornwand door de grote trekkracht van het
hoefbeen niet met het hoefbeen laat afgroeien, maar in een
horizontale lijn naar buiten laat groeien ( 1. Normale groei; 1a gedeformeerde groei)
In
deze voet heeft zich een sincker voorgedaan. Inmiddels is er al 4 cm goede hoorngroei.
Hierbij moet worden vermeld dat bij iedere beslagbeurt de onderschoen totaal
wordt verwijderd zodat een rechte wand ontstaat.
Links:
een voet met een sincker en een goede afgroei van ongeveer 3 cm. Een zeer diepe naar
voor gegroeide groeiring is duidelijk zichtbaar.
Rechts: de voet na 8 weken beslag. De hoornwand dreigt onder de groeiring naar
buiten uit te wijken.Ook een duidelijk gezakte kroonrand is zichtbaar.
Links: De hoornwand wordt bij iedere beslagbeurt rigoureus
weggenomen. Bij een hoefbevangen voet moet ervoor worden gezorgd dat de voetas
weer normaal wordt. Zodoende kan geen rekening worden gehouden met de
hoornschoen.
Rechts: door deze dikte van de wand weg te nemen wordt de druk van de wand gereduceerd
en ondervindt het paard geen hinder bij het voorwaarts
bewegen van de voet.
Knolvoeten...
Knolvoeten
worden door het niet goed behandelen van de
voeten gecreëerd. Uiteraard zijn deze niet gewenst. Bij een paard of pony waarbij de wandgroei niet goed wordt
begeleid of men niet durft in te grijpen ontstaat een knolvoet.
Een knolvoet belemmert het voorwaarts gaan in grote mate en leidt tot een verkeerde
trekkracht bij de kroonrand.
Men moet bij knolvoetvorming resoluut de stand (volgens de voetas) herstellen
tot een normaal model. Het is mogelijk dat daarbij het teengedeelte van de schoen
moet worden verwijderd.
Resectie
van de hoornwand (zwarte lijn) geeft het paard in de meeste gevallen een enorme opluchting omdat we de druk door het uittredende vocht
geheel wegnemen.
Als het teengedeelte wordt
verwijderd, zien we behalve het bloed van de vleesplaatjes ook het
ontstekingsvocht dat de druk in de hoornschoen veroorzaakt. Door deze druk weg
te nemen wordt het paard ontlast en wordt de pijn veel minder.
De voet wordt geheel in een betadineverband gezet om zo de plaatjes uit te
drogen en een fictieve wand te creëren.
DIERENMISHANDELING....
Hoefbevangenheid
kan door een veelheid van oorzaken ontstaan. Een
aantal oorzaken is onbekend. Zeker is wel dat het ene paard er
veel
vatbaarder voor is dan het andere.
Dat neemt niet weg dat een aantal oorzaken direct samenhangt met de verzorging van het paard en de manier waarop ermee wordt
gewerkt. Zo kan hoefbevangenheid een direct gevolg zijn van slecht beslag, te
veel of te rijk voeren (suikers), plotselinge veranderingen in het voer of in het
werk, te lang stappen of draven op de harde weg,
het te laat afkomen van de nageboorte bij merries, vergiftiging, enzovoorts. Het
is bijvoorbeeld bekend dat hoefbevangenheid optreedt als paarden
of pony's in een te rijke wei worden gezet. Voorkomen is altijd beter dan genezen, dus hier ligt een belangrijke
verantwoordelijkheid bij de verzorger en de gebruiker. Komt hoefbevangenheid geregeld terug, dan moet zorgvuldig worden nagegaan
wat daarvan de oorzaak kan zijn. De mogelijkheid van een allergische reactie op een bepaald voedermiddel
of op een medicijn mag
daarbij niet worden uitgesloten, maar meestal is er sprake van onjuist voeren of
werken.
Open teenijzer.
Leidt
dit één keer
tot hoefbevangenheid,
dan is dat
erg, maar meestal oplosbaar.
Leert men daar niets van en komt de hoefbevangenheid
telkens
terug, dan is sprake van regelrechte dierenmishandeling.
Links:Een grote oorzaak kan het onkundig aanleggen
van hoefbeslag zijn of het niet juist bewerken van de voeten. Een hoefsmid moet
precies weten wat hij doet en zeer goed op de hoogte zijn van de anatomie van de
ondervoet. Is dit
niet het geval dan kan het een desastreuze uitwerking hebben voor het dier.
Jammer genoeg word het open teenijzer gepromoot door hoefsmeden of voorgeschreven door dierenartsen als therapeutisch beslag. Ze weten niet wat de consequenties zijn voor het dier.Uiteindelijk zal dit soort beslag de ondergang betekenen voor hert paard.
Open
teenijzers, zoals boven afgebeeld, hebben veel meer nadelen dan
voordelen.
1.De ijzers worden gewoon andersom onder de voet gelegd, waarbij de
verzenen niet goed op het ijzer zullen passen.
2.De teen en zool van de voet worden niet beschermd.(witte cirkel
3.De takken zullen in de voet worden gedrukt.(rode pijlen0
4.Het gemakkelijk rollen word belemmerd.
5.De achterzijde van de voet wordt niet goed ondersteund.
6.Het is een voorbeeld van gemakzucht en niet kunnen smeden van deze
afwijkende hoefijzers.
7.Dit beslag mondt uit op een regelrechte dierenmishandeling.
Het Hoofcare®break over hoefbeslag heeft zich in de jaren van onderzoek en
gebruik zeer goed bewezen bij de behandeling van hoefbevangenheid en is niet
meer weg te denken.
Voordelen van dit hoefbeslag;
1.
Het pijnlijk teen gedeelte word van bodemdruk beschermd.
2. De zool word geheel ontlast.
3. De voet word gemakkelijker en zonder extra belasting naar voor afgerold.
4. Het brede teenstuk zorgt ervoor dat er geen belasting meer aanwezig is bij de
punt van het hoefbeen.
voor verdere informatie..........
zie ook Hoofcare®break over hoefbeslag.
Een zeer goede variant met betere kenmerken en die bescherming biedt aan de pijnlijke delen wordt hieronder getoond.
links en midden: Een normaal hoefijzer wordt ingesmeed in het
teengedeelte; op dit ijzer kunnen de teenhoornwand en de zool niet
dragen. Om het zoolgedeelte zoveel mogelijk te beschermen, wordt het ijzer
breder gemaakt.
rechts: Bij de rode pijlen wordt het ijzer dunner gemaakt. De
zijtakken ondersteunen de zijwanden van de hoornschoen.
De gele pijl geeft aan dat zelfs in dit ijzer een goede opzet zit, waardoor
het bevangen dier zijn voet gemakkelijk en zonder tegenwerking naar voor kan brengen.
Links: Het ijzer wordt ruim en lang
gelegd zonder teen of zijlippen, zodat de voet optimaal kan werken.
Midden: De teenhoornwand en de hoornzool liggen geheel vrij en
worden tevens beschermd tegen de bodemdruk.(Je kunt tussen het ijzer en voet
door kijken.)
Rechts: een beslag waarbij de voet wordt beschermd. Er is een grote rolling
in het teengedeelte. De stand en voetas kunnen beter worden hersteld.
Een beslag kan alleen maar een groot effect
hebben als het aan alle eisen voldoet om de pijn te verlichten en de
voet te beschermen. Zo'n beslag kan voor vele dieren een uitkomst bieden.
Dit beslag voldoet aan de volgende eisen: er wordt druk gelegd op de
achterste hoefhelft,
de zool wordt geheel ontlast,
de plaats waar het hoefbeen de zool raakt wordt geheel beschermd
tegen
bodemdruk, en
de hoornwand kan indien nodig zonder probleem worden verwijderd.
Paarden met een sincker reageren
hierop zeer goed.
1. Het hoefijzer wordt geheel ingesmeed
op de draagvlakte, zodat alleen de hoornwand op het ijzer draagt.
2. Tussen de uiteinden van de tak wordt een brede balk gelast op de
ondervlakte van het hoefijzer zodat de hoornstraal deze
balk niet kan raken.
3. Op de plaats van de rand van het hoefbeen wordt op de
ondervlakte van het hoefijzer ook een balk gelast ter bescherming van deze
pijnlijke plaats.
4. De achterste hoefhelft wordt volgespoten met Equitane-Hoofpak® (Dit product
heeft een uithardingstijd van 10 seconden en vervormt daarna niet meer.)
Ook
bij de achtervoet kan dit beslag worden toegepast.
Door
de grote druk die het hoefbeen ondervindt kan de punt van het hoefbeen vervormen
(zwarte pijlen). Deze bolling is na een hoefbevangenheid die is opgelost altijd op een
röntgenfoto te zien. Deze bolling van
de punt van het hoefbeen wordt aangeduid met de naam "hoedenrand effect".
Een vorm van regelrechte dierenmishandeling is dat een hoefbevangen paard haar veulen zo nog enige tijd voed. Ik wilde u deze foto niet onthouden daar wij deze taferelen nog teveel tegenkomen.
beslag....Ieder hoefbevangen paard is anders en
verdient een andere oplossing. Altijd moet ervoor gezorgd worden dat het
teengedeelte onder de zool zo min mogelijk wordt belast omdat daar de pijn
het grootst is.
Er worden veel verschillende beslagen toegepast waarbij grote
vraagtekens kunnen worden gezet.
Het belangrijkste is dat met
verschillende mensen wordt overlegd over de aanpak van een specifiek
probleem.
Door een gebrek aan kennis gaat jammer genoeg veel fout bij een behandeling van hoefbevangen
paarden en pony's door hoefsmeden en dierenartsen.
De eigenaar van een
hoefbevangen paard of pony krijgt al gauw te horen dat "er is toch niets
meer aan te doen is".
Niets is minder waar. Als de eigenaar alert is en zijn hoefsmid snel
benadert, kan veel worden gered en veel leed worden voorkomen.
Na al de jaren dat we hoefbevangen paarden behandelen moeten we stellen
dat...
hoefbevangenheid is te genezen....
Voor verdere informatie
verwijzen wij u naar de lezing Hoefbevangenheid. Klik
op deze pony, die ook van zijn hoefbevangenheid is genezen.
home